Tytuł „Ojciec” to określenie szacunku, często używane w zwracaniu się do katolickich kapłanów. Służy okazaniu szacunku dla poświęcenia kapłana i oddania Kościołowi katolickiemu. W niektórych przypadkach bywa także wyrazem sympatii, jak gdyby kapłan był dalszym członkiem rodziny. Choć nie wszyscy katolicy używają tytułu „Ojciec”, jest to powszechna praktyka wśród wielu wyznawców wiary katolickiej.
Kościół katolicki ma długą tradycję nazywania swoich kapłanów „Ojcem”. Jest to oznaka szacunku i uznania dla roli kapłana we wspólnocie oraz jego duchowego przewodnictwa. Służy też odróżnieniu go od innych członków duchowieństwa, takich jak biskupi czy diakoni. Chociaż nie wszyscy katolicy nazywają swoich kapłanów „Ojcem”, jest to przyjęta praktyka w wielu częściach świata.
Jak kapłani zwracają się do siebie?
Od kapłanów oczekuje się okazywania sobie szacunku i używania odpowiedniego języka w kontaktach między sobą. W Kościele katolickim kapłani zwykle zwracają się do innych kapłanów „Ojcze” z dodaniem nazwiska. W niektórych jednak przypadkach, w zależności od kontekstu, mogą mówić do siebie „bracie” lub po prostu po imieniu. Kapłani mogą także zwracać się do siebie formalnymi tytułami, takimi jak prałat czy biskup. Zwracając się do siebie, kapłani powinni zawsze pamiętać, jak ich słowa i czyny odzwierciedlają Kościół i jego nauczanie.
Kapłani to grupa osób darzona szacunkiem, dlatego obowiązuje ich pewna etykieta w kontaktach między sobą. Gdy dwóch kapłanów spotyka się po raz pierwszy, zwykle zwracają się do siebie tytułem, takim jak „Ojciec” lub „Wielebny”. Mogą też przywitać się uściskiem dłoni lub serdecznym objęciem. W miarę jak relacja się zacieśnia, kapłani mogą zacząć używać bardziej nieformalnych określeń, takich jak „bracie” czy „siostro”. Odzwierciedla to szacunek i zażyłość, które się między nimi wytworzyły.
Czy katolickiego kapłana nazywa się „wielebnym”?
Tytuł „Wielebny” tradycyjnie stosuje się wobec chrześcijańskiego duchowieństwa, w tym katolickich kapłanów. W Kościele katolickim kapłani są tytułowani „Ojciec” lub „Ojciec [nazwisko]” w sytuacjach formalnych. Mogą być jednak nazywani także „Wielebnym” w bardziej nieformalnych okolicznościach. Tytuł ten jest zasadniczo zarezerwowany dla osób wyświęconych na kapłanów lub diakonów i stanowi oznakę szacunku.
Dlaczego katolickich kapłanów nazywa się „Ojcem”?
Zwyczaj ten sięga najwcześniejszych wieków Kościoła. Nowy Testament już opisuje duchowe ojcostwo – św. Paweł pisze: „Stałem się waszym ojcem w Chrystusie Jezusie przez Ewangelię” (1 Kor 4,15) – i opisuje swoją troskę o wspólnotę „jak ojciec wobec swoich dzieci” (1 Tes 2,11). Dla katolików tytuł ten wyraża, że kapłan uczestniczy w ojcostwie Boga: chrzci, słucha spowiedzi, sprawuje Eucharystię i troszczy się o powierzonych mu ludzi. Mówi o jego odpowiedzialności, a nie o wyższości.
Niektórzy zarzucają, że Jezus powiedział: „Nikogo też na ziemi nie nazywajcie waszym ojcem; jeden bowiem jest Ojciec wasz, Ten w niebie” (Mt 23,9). W kontekście Jezus gani uczonych w Piśmie i faryzeuszów za zabieganie o honory i tytuły dla siebie – ostrzega przed pychą stojącą za tytułami, a nie przed relacjami rodzinnymi i duchowymi. W innych miejscach Ewangelie wspominają „ojca Abrahama” (Łk 16,24), a Nowy Testament wielokrotnie używa słowa „ojciec” w odniesieniu do duchowych mentorów. Katolicy odczytują zatem Mt 23,9 jako wezwanie do pokory, a nie zakaz szanowania tytułów. Kościół czci swoich najwcześniejszych nauczycieli jako „Ojców Kościoła” – wśród nich św. Augustyna, św. Hieronima i św. Ignacego Antiocheńskiego.
Ojciec, Fr. czy Wielebny – jaka jest różnica?
„Ojciec” to zwykła forma mówiona i najczęstsza forma pisana: „Ojciec Smith” lub po prostu „Ojcze”, gdy zwracamy się do niego bezpośrednio. „Fr.” to standardowy skrót używany w druku i na papierze firmowym (Fr. John Smith), natomiast „Rev.” – skrót od Reverend – to formalna forma stosowana w kontekstach prawnych i urzędowych („The Reverend John Smith”). Prałat (Msgr.) to kapłan, który otrzymał od papieża tytuł honorowy, a opat klasztoru jest tytułowany „Ojciec opat”. W liście zwyczajową formułą rozpoczęcia jest „Drogi Ojcze Smith”.
Uwaga stylistyczna: „Ojciec” piszemy wielką literą, gdy poprzedza nazwisko lub je zastępuje – „Ojciec Smith”, „Dobry wieczór, Ojcze” – natomiast zwykle małą literą, gdy opisuje samą rolę, jak w zdaniu „jest ojcem dla swojej parafii”.
Niezależnie od tytułu, kapłana w codziennych sytuacjach można zwykle rozpoznać po koszuli duchownej z rzymskim kołnierzykiem.
