Monastycyzm w tradycji chrześcijańskiej rozwinął się w trzy główne formy: eremicką (samotnik-pustelnik), cenobityczną (życie we wspólnocie według reguły) oraz trzecią, często nazywaną formą „mieszaną” lub półeremicką, która łączy życie wspólnotowe z okresami samotności. Te trzy typy kształtowały monastycyzm zachodni i wschodni przez ponad piętnaście wieków i wciąż inspirują powołania również dziś.
Czym jest monastycyzm eremicki?
Życie eremickie to życie pustelnika: mnicha lub mniszki żyjących samotnie w ciszy i modlitwie, oddanych kontemplacji i pracy ręcznej. Jego wzorem jest święty Antoni Wielki z Egiptu z IV wieku. Życie eremickie kładzie nacisk na samotność, post i nieustanną modlitwę. Przetrwało do dziś u kartuzów oraz u wielu pustelników żyjących pod kierunkiem biskupa.
Czym jest monastycyzm cenobityczny?
Życie cenobityczne jest wspólnotowe: mnisi lub mniszki żyją razem według reguły i pod przewodnictwem opata lub ksieni, dzieląc modlitwę, pracę i posiłki. Słowo cenobityczny (spotykana jest też pisownia coenobitic) pochodzi od greckich koinos (wspólny) i bios (życie): koinobion, czyli cenobium, to wspólnota mnichów żyjących według jednej reguły. Jej założycielem jest święty Pachomiusz, a udoskonalił ją święty Benedykt, którego Reguła stała się fundamentem monastycyzmu zachodniego. Klasztory benedyktyńskie, cysterskie i trapistów podążają tą formą, skupioną wokół Opus Dei – dzieła Bożego w modlitwie wspólnej.
Gdzie narodził się monastycyzm?
Monastycyzm narodził się na pustyniach Egiptu i Syrii w III i IV wieku. Najpierw pojawili się pustelnicy, potem wspólnoty gromadzące się wokół ich nauczania. Z Egiptu ruch rozprzestrzenił się do Palestyny, Kapadocji, a następnie na Zachód za sprawą postaci takich jak święty Jan Kasjan i święty Benedykt. Ojcowie pustyni pozostawili obszerną literaturę duchową, w tym „Sentencje ojców pustyni”.
Czym jest trzecia, „mieszana” forma?
Trzeci typ łączy elementy dwóch pozostałych. Przykłady to półeremickie klasztory wczesnej Palestyny (laura), gdzie mnisi mieszkali w osobnych celach, ale gromadzili się na wspólną liturgię, oraz średniowieczne zakony żebracze, takie jak franciszkanie i dominikanie, którzy żyli we wspólnocie, ale także podróżowali, aby głosić. Na Wschodzie skit to niewielka grupa pustelników dzielących jeden kościół. Reguła świętego Benedykta. Spisana około 540 roku Reguła świętego Benedykta porządkuje życie cenobityczne wokół modlitwy, pracy i posłuszeństwa. Jej motto „ora et labora” (módl się i pracuj) streszcza zrównoważony dzień monastyczny: Liturgia godzin, praca ręczna, lectio divina i gościnność. Reguła była tak wpływowa, że stała się standardem monastycyzmu zachodniego i pozostaje fundamentem życia benedyktyńskiego. Zakony monastyczne dziś. Współczesne rodziny monastyczne obejmują benedyktynów, cystersów i trapistów, kartuzów (eremici), karmelitów oraz żebracze zakony franciszkanów, dominikanów i augustianów. Każdy ma własny charyzmat, ale wszystkie łączy poszukiwanie Boga przez modlitwę i wspólnotę. Klasztory żeńskie są równie liczne i podążają tymi samymi formami.
Jak monastycyzm łączy się z szatami liturgicznymi?
Zakony monastyczne tradycyjnie używają prostych szat liturgicznych, natomiast zakony żebracze i późniejsze przyjęły taki sam ornat i albę jak wszyscy kapłani. Mnisi będący kapłanami noszą te same szaty liturgiczne co duchowieństwo diecezjalne; habit zakonny nosi się w innych okolicznościach. Wyposażając klasztor lub parafię w tradycji monastycznej, nasze alby i ornaty pasują zarówno do prostej, jak i uroczystej liturgii, a chętnie omówimy projekty na zamówienie.
Powiązane lektury
Dowiedz się, czym jest ornat, dlaczego kapłani noszą ornaty i jakie są typy ornatów.
Może Cię również zainteresować: ornaty fiddleback, porównanie Mszy cichej i Mszy uroczystej oraz czym jest manipularz.
